Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Dokumenty życia społecznego

Nawigacja okruszkowa Nawigacja okruszkowa

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Na zawsze żywi - klepsydry ze zbiorów BJ

Na zawsze żywi - klepsydry ze zbiorów BJ

Klepsydry są drugim (obok nekrologu) podstawowym źródłem informacji o czyimś zgonie. Ze względu na swój ulotny charakter są drukami rzadkimi i cennymi, materiałem często wykorzystywanym do badań historycznych. Nierzadko stanowią one jedyne potwierdzenie o datach życia, czy miejscu, w którym spoczywa zmarły. Pomimo sformalizowanego skróconego opisu, zawarte w klepsydrach informacje rozszerzane były często o nazwiska rodowe, wykonywane zawody czy zasługi i odznaczenia, tworząc mini biogram danej osoby. Ich zeskanowanie i udostępnienie szerszej publiczności, to doskonała okazja nie tylko do zabezpieczenia kolekcji przed zniszczeniem, ale też przede wszystkim umożliwienie pełnego dostępu do zawartych w nich informacji historycznych. 

 

                                              

Wybrana do projektu „Patrimonium – Zabytki piśmiennictwa” kolekcja klepsydr sięga XIX wieku. Znajdują się w niej klepsydry osób zmarłych w Krakowie, związanych z miastem lub znanych osobistości mających znaczenie dla literatury, sztuki czy historii miasta. Są to również klepsydry osób spoza Krakowa, ale wydrukowane w drukarniach krakowskich.

 

 

Pośród nich znajdują się klepsydry rocznicowe, które informowały o mszy w intencji zmarłego w kolejną rocznicę śmierci (np. Adama Mickiewicza), lub takie, które służyły uczczeniu pamięci powstańców i ofiar wojennych (np. za poległych w powstaniu listopadowym).

 

 

Najmniejszą, ale szczególną kolekcję stanowią klepsydry ozdobne zawierające klepsydry dzieci. Ich treść jest odmienna od typowych zawiadomień, gdyż zazwyczaj obejmuje tylko informację w postaci zdrobnienia imienia zmarłego dziecka i wyrazy smutku pogrążonych w żałobie rodziców. Są one jednak bardzo ciekawe graficznie, często kolorowe i bogato zdobione, co już samo w sobie może być osobnym przedmiotem badań.

 

 

Bez wątpienia wybrana kolekcja klepsydr stanowi bogaty materiał do badań, zawiera bowiem oprócz informacji o śmierci znanych osobistości (np. dyrektorzy Biblioteki Jagiellońskiej Jerzy Samuel Bandtkie i Józef Muczkowski), dane o zgonach krakowskich urzędników i urzędniczek, kolejarzy, przedstawicieli i przedstawicielek innych zawodów, tworząc w ten sposób obraz społeczności XIX i XX wieku.

 

 

Beata Kurek
Sekcja Wydawnictw Rzadkich i Dokumentów Życia Społecznego